أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
58
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
در ميانهء قرن پنجم ميلادى رخ داد . خزاعه نيز در محلهء خويش ماندند و هيچ اقدامى نكردند . بدين ترتيب قصى اولين مرد از بنى كنانه بود كه به حكومت رسيد و در مكه نظم ادارى ايجاد كرد كه در اين باره توضيحاتى خواهد آمد . فرزندان قصى بعد از درگذشت قصى ، كار به دست فرزندش عبدالدار افتاد و برادرش عبدمناف هيچ رقابتى با وى نكرد ، جز آن كه فرزندان عبدمناف حاضر نشدند برابر عموزادگان خود كوتاه آمده ، كارهاى مكه را پس از درگذشت اين دو برادر ، صرفاً در اختيار آنان قرار دهند . نزديك بود نبردى ميان آنان صورت گيرد ، جز آن كه كسانى واسطه شده ميانشان را صلح دادند و دو طرف ، راضى به تقسيم كارها ميان خود با قرعه شدند . « 1 » بدين ترتيب رياست ، به فرزندان عبد مناف رسيد و هاشم رشتهء كار را در دست گرفت . پس از آن برادرش اميّه به رقابت با او پرداخت و دشمنىها ميان آنها بالا گرفت تا آن كه در نهايت اميّه شكست خورد . اين نخستين نزاع و منافرت ميان امويان و هاشميان بود . رياست در قريش ، پس از هاشم ، به عبدالمطلب رسيد . در اين وقت ، ميان او و عموزادگانش از فرزندان اميه همچنان اختلاف وجود داشت . با اين حال ، بهرهء عبدالمطلب مانند پدرش هاشم بود . جايگاه او در شرف و رياست و وجاهت در قريش چندان بود كه عموزادگانش نمىتوانستند با او برابرى كنند . « 2 » بازگشايى مجدد زمزم از مهمترين اقدامات عبدالمطلب ، بازگشايى چاه زمزم بود كه نشانههاى آن از ميان
--> ( 1 ) . زمانى كه ميان فرزندان عبد مناف و عبد الدار اختلاف شد ، هر كدام پيمانى امضا كردند تا برابر گروه ديگر كوتاه نيايند . گفته شده است كه فرزندان عبد مناف ظرفى را پر از عطر كرده ، دست در آن گذاشته و سپس به كعبه ماليدند تا سوگند خويش را استوار كنند و به همين جهت حلف [ سوگند ] آنان به « حلف المطيبين » معروف شد . بنى عبد الدار هم الاحلاف [ متفقين ] ناميده شدند ( سيرهء ابن هشام ، 1 : 143 ) ( 2 ) . در بخش نظام ادارى قريش خواهيم ديد كه بسيارى از تيرههاى قريش تنها زير بار چهرههاى مبرز خود مىرفتند .